ساختار سیاسی چین

جمهوری خلق چین کشوری در شرق آسیا، پرجمعیت ترین کشور جهان به شمار می رود؛ این کشور از نظر وسعت نیز یکی از وسیع ترین کشورهای جهان است. این کشور با رشد اقتصادی خود در دهه های اخیر به یکی از بزرگترین کشورهای تاثیر گذار در جهان تبدیل شده به طوری که بزرگترین صادرکننده کالا در جهان به شمار می رود. کشور چین در حال حاضر یکی از قدرت های برتر جهان به شمار می رود و در بسیاری از سازمان ها و مجالس بین المللی صاحب رای است. این کشور در شورای امنیت نیز دارای کرسی ثابت می باشد. پیش بینی می شود که در آینده نه چندان دور چین به بزرگترین اقتصاد جهان تبدیل خواهد شد. لذا دانستن ساختار سیاسی چین می تواند قابل توجه باشد. موسسه حقوقی سفیران سروش سعادت شما را دعوت می کند این مقاله را که به معرفی ساختار سیاسی چین پرداخته است مطالعه کنید.


ساختار سیاسی و حزب کمونیست چین

پس از پایان جنگ داخلی در سال 1949، حزب کمونیست چین (CPC) بر این کشور حاکم شده و یک هرم قدرت را اداره می کند که از طرف مردم کنترل اراضی، مشاغل، کارخانه ها و دیگر بخش ها را به عهده گرفته است. عضویت 89 میلیونی این حزب آن را به بزرگترین حزب سیاسی جهان تبدیل کرده که نکته بسیار قابل توجهی می باشد. همانطور که اتحاد جماهیر شوروی سابق تحت کنترل کمونیست و مناطق تحت سلطه بود، چین نیز با اجازه بسیار محدودی به احزاب سیاسی دیگر، وانمود می کند که یک کشور چند حزبی است. هشت حزب کوچک ثبت شده از قبل از سال 1950 وجود داشته اند؛ این احزاب به طور رسمی رهبری CPC را پذیرفته اند و فعالیت های آنها توسط دپارتمان جبهه متحد حزب کمونیستی چین هدایت می شود.


قانون اساسی چین

قانون اساسی جمهوری خلق چین در طول تاریخ همواره سندی در حال تغییر بوده است. اولین قانون اساسی در سال 1954 تصویب شد؛ پس از آن دو نسخه دیگر در سال های 1975 و 1978 مصوب شد و در نهایت قانون اساسی فعلی در سال 1982 به تصویب رسید. هر یک از این نسخه های تصویبی تفاوت های چشمگیری داشته و قانون اساسی 1982 متعاقباً حداقل 5 بار در سال های (1988، 1993، 1999، 2004 و 2018) اصلاح شد. همچنین، تغییر کنوانسیون های قانون اساسی در صورت عدم تغییر در متن اصلی قانون اساسی، منجر به ایجاد تغییرات اساسی در ساختار دولت چین شده است. در حال حاضر هیچ سازمان ویژه ای برای اجرای قانون اساسی در چین وجود ندارد.

علاوه بر این، براساس سیستم حقوقی جمهوری خلق چین، دادگاه ها از نظر عمومی قدرت نقض قضایی را ندارند و نمی توانند احکام را به این دلیل که قانون اساسی را نقض می کند، ابطال کنند. آخرین تغییرات قانون اساسی در سال 2018 موجب شد که محدودیت 5 سال رئیس جمهور فعلی چین شی جینپینگ (Xi Jinping) و معاونینش برداشته شود و تا مادامی که بخواهد می تواند در این مقام باقی بماند لذا این تغییرات از اهمیت ویژه ای برخوردار است چرا که باعث افزودن قدرت مقام رئیس جمهوری چین شد. در اصلاح قانون اساسی در سال 2018، اندیشه شی جینپینگ به عنوان یکی از ایدئولوژی های هدایت کننده دولت درج شده و به اولین رهبر چینی تبدیل شد که ایده های خود را در قانون اساسی کشور گنجانده شده است.


کمیته اصلی حزب کمونیستی چین

تمامی تصمیمات مهمی که در چین اتخاذ می شود ابتدا توسط تعداد انگشت شماری از مردانی که در دفتر سیاسی حزب کمونیست یا پلیتبورو نشسته اند، مورد بحث و تأیید قرار می گیرد که نماد قدرت در این کشور 1.4 میلیاردی می باشد. دفتر سیاسی 25 نفره توسط کمیته مرکزی حزب انتخاب می شود، اعضای جدید این کمیته فقط پس از بحث و بررسی جدی سوابق، تجربه و نظرات آنها انتخاب می شوند. برای رسیدن به مقام بالا، افراد نیاز به سوابق قدرتمندی برای دستیابی به کار برای حزب، داشتن افراد مناسب، داشتن قدرت کافی برای مقابله با دشمنان دارند. این کمیته متشکل از دبیران حزب از شهرداری های بزرگ مانند پکن و شانگهای و استانهای مهمی مانند گوانگدونگ است. همچنین اشاره شده که دبیران حزب استانهای بزرگی مانند سیچوان و گوانگدونگ از نظر جمعیتی مسئولیت بزرگتری از اکثر کشورهای اروپایی را بر عهده دارند و درآمد مالیاتی آنها برای پکن بسیار حیاتی می باشد.

بالاترین نهاد تصمیم گیری چین، هفت عضو کمیته دائمی پولیتبورو هستند که به عنوان نوعی کابینه داخلی فعالیت می کنند و با نفوذترین رهبران این کشور را جمع می کنند. اعضای فعلی شی جینپینگ (رئیس جمهور)، هان ژنگ، وانگ هانینگ، لی ژانشو، لی کقیانگ (نخست وزیر ، وانگ یانگ و ژائو لیجی هستند. نحوه عملکرد این کمیته پنهان و نامشخص است اما جلسات آن به صورت منظم و مکرر برگزار می شود که اغلب با بیان صریح و اختلاف نظر نیز همراه است. اعضای کمیته دائمی همچنین پست های دبیرکل حزب، نخست وزیر، رئیس کنگره ملی خلق و رئیس کمیسیون بازرسی را تعیین می کنند. پولیتبورو سه نهاد مهم دیگر را کنترل می کند و تضمین می کند که خط حزب از طریق این نهادها حمایت می شود که عبارتند از:

•        شورای ایالتی که بازوی اداری دولت است.

•        کنگره ملی یا پارلمان

•        کمیسیون امور نظامی که نیروهای مسلح را کنترل می کند.


رئیس جمهور در ساختار سیاسی چین

شی جینپینگ متولد 15 ژوئن 1953، سیاستمدار و مقام دولتی چینی که به عنوان نایب رئیس جمهوری خلق چین در سال های 2008 تا 2013، دبیرکل حزب کمونیست چین از سال 2012 و رئیس جمهور چین از سال 2013 تاکنون می باشد. او در حال حاضر ریاست کشور چین را بر عهده دارد و رئیس کمیسون مرکزی نظامی چین و حاکم اصلی چین است. آقای شی در سال 2013 رئیس جمهور چین شد و به سرعت قدرت شخصی خود را گسترش داد؛ او همچنین با مبارزه و تنبیه بیش از یک میلیون عضو حزب که به فساد متهم شده بودند پرداخت و باعث محبوبیت خود در میان مردم شد. با این حال، چین بسیاری از آزادی های نوظهور را کاهش داده و برنامه های نظارت و سانسور دولتی خود را افزایش داده است. منتقدان همچنین می گویند که آقای شی از پاک سازی ضد فساد برای کنار گذاشتن رقبای سیاسی استفاده کرده است.


کمیته مرکزی چین

کمیته مرکزی اگرچه تقریباً همه این افراد از قبل تصویب می شوند هر 5 سال یک بار توسط کنگره ملی حزب کمونیست چین انتخاب می شود. این کمیته مرکزی دارای 205 عضو کامل و 171 عضو رده پایین یا جایگزین است و هر دو ماه یک بار جلسه آنها تشکیل می شود. همچنین کمیته مرکزی در صورت نبود کنگره ملی خلق چین در جلسه، به طور رسمی بالاترین ارگان حزب به شمار می رود. براساس قانون اساسی حزب، این کمیته می تواند دبیر كل و اعضای پلیتبورور و اعضای دائم آن و كمسیون امور نظامی را انتخاب کنند و موقعیت كمسیون بازرسی نظم و امنیت را تایید کنند. همچنین این کنگره بر کار سازمان های مختلف قدرتمند ملی حزب نظارت می کند.


کنگره ملی چین

طبق قانون اساسی چین در سال 1982، قدرتمندترین سازمان دولت ایالتی کنگره ملی خلق چین (NPC)، می باشد. با این حال، واقعیت این است که این کنگره مهری دستوری برای تصمیمات حزب کمونیستی می باشد. این کنگره از ۲۲۷۰ نماینده تشکیل شده که توسط استانهای چین، مناطق خودمختار، شهرداری ها و نیروهای مسلح انتخاب می شوند. نمایندگان به مدت پنج سال مسئولیت این دفتر را بر عهده دارند. جلسه کنگره با اعضای کامل در ماه مارس هر سال تشکیل می شود و فقط دو هفته به طول می انجامد. این بدان معناست که چین بزرگترین قوه مقننه در جهان است که در کم ترین زمان کار می کند. از نظر تئوری، کنگره این اختیار را دارد که قانون اساسی را تغییر دهد و قوانینی را وضع کند. اما این یک نهاد مستقل نیست چرا که حدود 70% نمایندگان آن و تقریبا تمام چهره های ارشد آن نیز عضو حزب کمونیستی چین هستند.


شورای ایالتی چین

شورای ایالتی کابینه ای است که بر دستگاه دولتی چین نظارت گسترده ای دارد. این دفتر در رأس بوروکراسی پیچیده کمیسیون ها و وزارتخانه ها قرار دارد و وظیفه آن اطمینان یافتن از اجرای سیاست ها و دستورات حزب در سطح ملی تا محلی می باشد. از نظر تئوری، شورای ایالتی پاسخگوی کنگره ملی است اما بیشتر اوقات شورای ایالتی قانون و معیارهایی را ارائه می کند که کنگره ملی به صورت انحصاری آن را تصویب می کند. مهمترین نقش شورا، تدوین و مدیریت برنامه اقتصادی ملی و بودجه دولت است؛ همچنین مسئولیت قانون و نظم را بر عهده دارد. این شورا با حضور تمامی اعضا ماهی یک بار تشکیل جلسه می دهد اما اعضای کمیته اصلی آن جلسات بیشتری برگزار می کنند. این کمیته از نخست وزیر کشور، چهار نایب رئیس، مشاوران ایالتی و دبیر کل تشکیل شده است.


کمیسیون امور نظامی چین

ارتش جمهوری خلق چین (PLA) که بیش از 2 میلیون نفر نیرو دارد همواره از حزب کمونیستی چین به اندازه مرزهای ملی چین دفاع کرده است. حزب کمونیستی چین بر نیروهای مسلح و زرادخانه هسته ای خود را با تاسیس کمیسیون مرکزی امور نظامی کنترل می کند. در حال حاضر کمیسیون 11 عضو دارد که یک رئیس غیرنظامی (رئیس جمهور شی جینپینگ)، دو معاون و هشت عضو نظامی جزو اعضای آن است. این هشت نفر شامل وزیر دفاع، مدیران چهار بخش ستادی ارتش و فرماندهان نیروی دریایی، نیروی هوایی و موشکهای استراتژیک می باشند. این کمیسیون حرف آخر را در مورد تمام تصمیمات مربوط به ارتش، از جمله انتصابات ارشد، استقرار نیروها و هزینه های تسلیحاتی دارد. افسران PLA همچنین عضو حزب هستند و یک دستگاه حزب جداگانه در داخل ارتش وجود دارد تا اطمینان یابد که مرتبه و پرونده آنها مطابق با تفکرات حزب می باشد.

رشد اقتصادی اخیر چین مسلما به دلیل اتخاذ تصمیمات و سیاست های درست دولت و حزب این کشور بوده و امروز چین که یک کشور کمونیستی بوده که تبدیل به یکی از قدرت های برتر جهان شده است. امیدوایم در این مقاله که به دست تیم ترجمه موسسه حقوقی سفیران سروش سعادت تهیه شده اطلاعات کافی در مورد ساختار سیاسی چین را در اختیار شما قرار داده باشیم.